Hoạt động » Lịch sử » MỘT SỐ THÔNG TIN - TƯ LIỆU THÀNH LẬP TRƯỜNG
MỘT SỐ THÔNG TIN - TƯ LIỆU THÀNH LẬP TRƯỜNG



HOÀNG VĂN KHÁNH
Giáo viên lịch sử - cựu học sinh

     Nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập Trường Trung học phổ thông Phan Châu Trinh - Đà Nẵng (15. 9.1952 - 15. 9. 2012), chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu về thời điểm quan trọng này của nhà trường dựa trên cơ sở những hiện vật và tài liệu lưu trữ hiện có.

    - Văn bản số 3214-VP-SV, ngày lễ 8.1952, của Thủ hiến Trung Việt gửi Thị trưởng Đà Nẵng.

     - Văn bản số 4449/HC, ngày 13. 8. 1952, của Thị trưởng Đà Nẵng gửi Trưởng Ty Học Chánh Đà Nẵng.





    - Văn bản số 95-GD/NĐ, ngày 6. 5. 1954, của Quyền Tổng trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục và Thanh niên về việc chính thức đặt tên cho các Tường trung học công lập tại các tỉnh, thành ở Trung Việt.


     - Văn bản 4941-HC/CM, ngày 13. 5. 1954, của Phòng trưởng Phòng chuyên môn, TL Giám Đốc Học chánh Trung Việt, sao gửi Nghị Định 95-GD/NĐ cho Tỉnh trưởng, Thị trưởng các tỉnh thành Trung Việt và các ông Hiệu trưởng các trường được chính thức đặt tên theo Nghị Định.


    - Văn bản số 354/CV, ngày 20. 3.1960, của Hiệu trưởng trường Trung học Phan Châu Trinh gửi Tổng Giám Đốc Trung, Tiểu học và Bình dân Giáo dục


     - Sổ trước tịch của trường Trung học Phan Châu Trinh - Quyển I, năm 1952 (từ số 1 đến số 753).




Tượng đài chí sĩ Phan Châu Trinh - khánh thành ngày 24. 3. 1966.

-  Tập san "Hành hương” của trường Trung học Phan Châu Trinh, ấn hành năm 1972.

Qua tìm hiểu các tài liệu , hiện vật nói trên, chúng ta dễ dàng xác định thời gian thành lập trường là năm 1952. Kết luận này dựa vào các căn cứ sau đây:

-  Ngày 7. 8. 1952, căn cứ vào đề nghị của Thị trưởng Đà Nẵng và Giám đốc Học chánh Trung Việt, Thủ hiến Trung Việt đã có công văn số 3214-VP-SV cho mở một lớp đệ Thất để bắt đầu thiết lập bậc trung học công lập tại Đà Nẵng:

"Bản Phủ đã xét kỹ càng trình văn của quí Chức và ông Giám-Đốc Học-Chánh Trung- Việt, xin mở tại Đà Nấng một lớp đệ-Thất (bậc Trung-học) vào kỳ khai giảng niên khóa 1952-1953

"Đó là nguyện vọng chính đáng theo tình thế hiện tại cho nên Bản Phủ nghĩ y về nguyên tắc, cho mở tại Đà Nẵng một lớp đệ-Thất, để bắt đầu".

"Tuy nhiên, vì hiện nay tình hình tài-chánh đang eo hẹp, Bản Phủ chưa có thể nghĩ đến việc xây dựng trường ốc và mua sắm một lượt tất cả bàn kỹ, dụng-cụ. Bản Phủ nhờ quí Chức trù gấp về phòng ốc (hoặc tận dụng, hoặc trưng dụng, hoặc thuê)”"Bản Phủ chỉ có thể đài thọ lương hướng và phụ-cấp các giáo-sư tuyển dụng”

"Vậy Bản Phủ nhờ quí Chức loan báo cho học-sinh cùng phụ-huynh học-sinh được biết, và chuyển tường ông Tỵ Trưởng Học-Chánh Đà-Nẫng. Ông này sẽ tạm kiêm Hiệu-trưởng lớp đệ-Thất tần thiết”

Ngày 13. 8.1952, trong công văn số4449/ HC, Thị ưưởng Đà Nẵng sao gửi văn bản nói trên cho ông Trưởng Ty Học-Chánh Đà Nẵng và ghi chú:

"Hiện đang dự trù hết nghỉ hè sẽ thêm 2 lớp tiểu-học; nay với sự thiết lập này thì chỉ thêm 1 lớp tiểu-học và 1 lớp sẽ dùng mở lớp đệ-Thất”

- Ngày 15. 9. 1952, khai giảng năm học 1952-1953, năm học đầu tiên của lớp đệ Thất tân thiết được bắt đầu. Cơ sở đầu tiên là một phòng học tận dụng tại trường Tiểu học Đà Nang (trước đó tên là École Franco - Vietnamiene de Tourane, nay là trường Tiểu học Phù Đổng). Năm học 1953-1954, số lớp học của bậc ứung học công lập ở trường Tiểu học Đà Nắng tăng lên 2 lớp: 1 lớp đệ Thất và 1 lớp đệ Lục.

- Ngày 6. 5. 1954, theo đề nghị của Giám Đốc Học chánh Trung Việt và sau khi được Thủ hiến Trung Việt "ý hiệp", Quyền Tổng trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục và Thanh niên ra Nghị đinh số95-GD/NĐ: "Các trường Trung-học công- lập tại các tỉnh thành sau đây ở Trung-Việt nay được đặt tên chính thức như sau:

- Tại Đồng Hới: Trường trung học Đào Duy Từ

- Quảng Trị: Trường trung học Nguyễn Hoàng

- Đà Nẵng: Trường trung học Phan Chu Trinh

- Hội An: Trường trung học Trần Quý Cáp

- Nha Trang: Trường trung học Tánh

- Phan Rang: Trường trung học Duy Tân

- Phan Thiết: Trường trung học Phan Bội Châu 

Ngày 13.5.1954, trong công văn số 4941- HC/CM, TL Giám Đốc Học chánh Trung Việt, Phòng trưởng Phòng chuyên môn sao gửi Nghị Định 95-GD/NĐ cho Tỉnh trưởng, Thị trưởng các tỉnh thành Trung Việt và các ông Hiệu trưởng các trường được chính thức đặt tên theo Nghị Định.

Ngày 20. 3. 1960, Hiệu trưởng Trường Trung học Phan Châu Trinh - Đà Nang gửi Công văn số 354/CV, ngày 20. 3. 1960, cho Tổng Giám Đốc Trung, Tiểu học và Bình dân Giáo dục ghi rõ:

"Tham chiếu Quí công-văn số 2641-NV/13 ngày 10. 3.1960, Trường tôi kính đệ Nha: Bản sao văn-kiện thiết-lập trường trung học, số 3214-VP-SV - 3 bản; Bản sao Nghị-định đặt danh hiệu, số 95-GD/NĐ - 3 bản”

Sổ trước tịch (Sổ danh bạ) của Trường Trung học Phan Châu Trinh - Quyển I, năm 1952 (từ số 1 đến số 753).



Tập san "Hành hương” của trường Trung học Phan Chầu Trinh - Đà Nắng, in năm 1972 có ghi dòng chữ "Kỷ niệm 20 năm thành lập trường Phan Châu Trinh và 100 năm ngày sinh của chí sĩ Phan Châu Trinh".

- Võ Văn Dật, trong luận văn Cao học sử (trước 1975) với đề tài Lịch sử Đà Nẵng; sách Lịch sử Đà Nẵng - NXB Nam Việt - 2007, trang 358 viết: "Do đề nghị của chính quyền thành phố và Nha học chánh Trung Việt, Phủ Thủ hiến Trung Việt đã ký nghị định cho phép mở một lớp "Đệ Thất tân thiết”, khai giảng vào niên khóa 1952 - 1953, tạm học chung với trường Nam Tiểu học và do Trưởng Ty Tiểu học kiêm quản. Đây chính là viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho trường Trưng học công lập Phan Chầu Trinh, được Bộ Giáo dục minh thị bằng một nghị định ban hành năm 1954”. (Nghị định số 95-GD/NĐ ngày 6-5-1954)

    Tuy nhiên, cũng có ý kiến dựa vào các dòng chữ khắc trên tấm bảng đá nhỏ dưới chần tượng đài chí sĩ Phan Châu Trinh đặt ở phía trước cột cờ: "Kỷ niệm Húy nhật 24. 3. 1966 - Đệ thập nhị chu niên ngày thành lập trường Trung học Phan Châu Trinh - Đà Nẵng”, từ đó cho rằng trường Trung học Phan Châu Trinh được thành lập từ năm 1954. (Xét về thời gian thì đây là dịp kỷ niệm 12 năm ngày trường được chính thức mang tên nhà yêu nước Phan Châu Trinh - theo Nghị định số 95-GD/ NĐ, ngày 6. 5ằ 1954 - và là năm học thứ 12 kể từ khi trường chuyển về cơ sở mới).

     Như đã trình bày ở ừên, do các tài liệu hiện vật liên quan đến vấn đề này có một số điểm không giống nhau, nhưng theo chúng tôi, kết luận cho rằng Trường Trung học Phan Châu Trinh thành lập từ năm 1952 là ý kiến có giá trị thuyết phục cao hơn. Trong đó, Quyển I, sổ trước tịch của Trường Phan Châu Trinh (ghi đầy đủ và liên tục hộ tịch của 753 học sinh từ năm học 1952-1953 đến năm học 1955-1956), là một vật chứng rất quan trọng. Công văn số 354/CV, ngày 20. 3.1960, của Hiệu trưởng Nguyễn Đăng Ngọc là một tài liệu thể hiện quan điểm của một trong những vị Hiệu trưởng đầu tiên cho rằng công văn 3214-VP-SV là một "văn-kiện thiết-lập trường trung học”, còn Nghị định 95-GD/NĐ, ngày 6. 5.1954 là "Nghị-định đặt danh hiệu”

                                                                                           HOÀNG VĂN KHÁNH
                                 

                                 

Bài viết khác
Phan Châu Trinh
Video
 
Hình ảnh
Copyright © 2011 Ban liên lạc cựu học sinh Phan Châu Trinh (Đà Nẵng). Designed by thietkewebsitevn.net